Wycena przedsiębiorstwa

W gospodarce rynkowej, gdzie zmiany własnościowe są rzeczą naturalną, prawidłowa wycena przedsiębiorstwa jest podstawą określenia ceny transakcyjnej. Oprócz tej funkcji istnieje wiele przesłanek uzasadniających przeprowadzenie wyceny. Można do nich zaliczyć przede wszystkim:

  • podwyższenie kapitału przedsiębiorstwa,

  • rozważenie sprzedaży całości lub części przedsiębiorstwa poprzez sprzedaż akcji lub  udziałów,

  • prywatyzacja przedsiębiorstwa,

  • rozważenie wprowadzenia spółki na GPW,

  • połączenie lub nabycie przedsiębiorstw,

  • podziały firm,

  • wnoszenia aportów w postaci przedsiębiorstwa lub jego części,

  • ustalenie wartości zabezpieczenia kredytów,

  • określenie wartości posiadanych pakietów przez udziałowców,

  • ocena zarządzania przedsiębiorstwem,

  • rozważenie programu opcji menadżerskich.

Na wartość przedsiębiorstwa wpływa wiele czynników, z których większość jest niezwykle trudna do zmierzenia bez odpowiedniego doświadczenia i umiejętności. Takimi czynnikami mogą być przykładowo składniki niematerialne, udział w rynku, prognoza wyników, procentowa stopa dyskontowa, aktualny poziom cen środków trwałych i instrumentów finansowych. Dlatego w trakcie wyceny należy odpowiednio dobrać metody, które pozwolą określić rzeczywistą wartość wycenianego podmiotu. Poniżej wskazano metody, które ze względu na swoją wiarygodność zdobyły uznanie wśród specjalistów i są powszechnie najczęściej stosowane przy wycenianiu przedsiębiorstw.
Metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF)
 

Metoda ta jest jedną z najbardziej wiarygodnych metod wyceny. Zakłada ona, że wartość firmy jest równa sumie zdyskontowanych, odpowiednią stopa procentową, wszystkich rzeczywistych przepływów pieniężnych dotyczących przedsiębiorstwa.

 
Metoda mieszana

Wykorzystuje ona elementy wycen przepływowych, majątkowych i porównawczych. Opiera się na założeniu, że wartość przedsiębiorstwa powiązana jest z wartością jego majątku, możliwością przynoszenia przez ten majątek dochodu gotówkowego oraz wyceną rynkową firm podobnych do wycenianej.
Metoda porównań wskaźników rynkowych

W metodzie tej porównuje się wskaźniki ekonomiczne firmy wycenianej z analogicznymi wskaźnikami firm będących przedmiotem transakcji na krajowych i światowych rynkach kapitałowych. Metoda ta pozwala określić, jak wyceniona byłaby identyczna (pod względem wskaźników) spółka do wycenianej na polskich i światowych rynkach kapitałowych. Metoda ta pokazuje więc, ile w rzeczywistości inwestorzy byliby skłonni zapłacić za taką spółkę.
W efekcie zapewnia szybki zwrot z inwestycji oraz podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstwa i jego wartości.
Metody majątkowe

Wycena przedsiębiorstw metodą majątkową może być dokonywana wieloma sposobami, a ostateczny wybór powinien być adekwatny do sytuacji. Najczęściej stosowane wyceny majątkowe to metoda księgowa, wartości skorygowanej aktywów netto, odtworzeniowa i likwidacyjna. Wartość księgowa majątku przedsiębiorstwa ustalana jest na podstawie danych jego bilansu. Bardziej rynkowa wartość przedsiębiorstwa jest uzyskiwana przez zastosowanie metody wartości skorygowanej aktywów netto. Jej podstawą jest wartość księgowa firmy, ale poszczególne składniki bilansu poddawane są weryfikacji i przeszacowaniu celem urealnienia ich wartości. Metoda odtworzeniowa charakteryzuje się oszacowaniem kosztów odtworzenia przedsiębiorstwa do poziomu w jakim znajduje się ono w bieżącej sytuacji. Metoda likwidacyjna określa wartość majątku wg sumy środków pieniężnych jaki można uzyskać w wyniku przyspieszonej sprzedaży poszczególnych jego części na rynku.

 
Metoda mieszana

Wykorzystuje ona elementy wycen przepływowych, majątkowych i porównawczych. Opiera się na założeniu, że wartość przedsiębiorstwa powiązana jest z wartością jego majątku, możliwością przynoszenia przez ten majątek dochodu gotówkowego oraz wyceną rynkową firm podobnych do wycenianej.

 
Uświadomienie sobie różnic strategicznych w sposobie postrzegania wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa przez różnych uczestników rynku fuzji i przejęć kapitałowych prowadzi do wniosku, iż porównywalność wyników wyceny uzyskiwanych różnymi metodami może być zachowana jedynie w ramach jednej – spójnej wewnętrznie – grupy inwestorów oraz, że teoretycznie możliwe jest uzyskanie dwóch różniących się pomiędzy sobą wyników wyceny tego samego przedsiębiorstwa, uzyskanych po przeprowadzeniu jego wyceny tą sama metodą, lecz przez różnych inwestorów.

Podstawowy kryterium wyceny “przedsiębiorstwa celu” przez inwestorów branżowych jest jego zdolność do długookresowego generowania nadwyżek na poziomie wyniku operacyjnego – net operating profit after tax (NOPAT) jest podstawą do obliczania wartości dodanej dla akcjonariuszy (SVA) – i/lub bilansowego. Na zdolność firmy do zachowania określonej dynamiki rozwoju wpływ ma jej potencjał techniczny i technologiczny związany z właściwą organizacją produkcji i systemu zarządzania przedsiębiorstwem, konkurencyjnością wyrobów oraz fachowością zatrudnionej kadry. Dla inwestorów funduszowych i finansowych kluczowym kryterium oceny jest nie bezpośrednia efektywność finansowa działalności lecz przyrost rynkowej wartości przedsiębiorstwa celu, gdyż to on przesądza o możliwości realizacji zysków z działalności inwestycyjnej. Jeszcze inna optyka postrzegania wartości firmy związana jest z realizacją tak zwanych “sępich wykupów”, w których ani zdolność do generowania nadwyżek finansowych, ani przyrost wartości w czasie nie decydują o atrakcyjności inwestycyjnej “przedsiębiorstwa celu”, a jedynie nadwyżka pomiędzy ceną jego nabycia i ceną jaką można uzyskać z wyprzedaży jego majątku.